Online Drogisterij

Depressie (depressieve stoornis)

Geplaatst op 12. feb, 2010 door Floor in Ziektebeelden

Wat is het?

Een depressieve stoornis (depressie) is een verstoring van de stemming ‘naar beneden’. Bij een depressie bent u overmatig somber, neerslachtig, lusteloos of vlak.

Depressieve stoornissen zijn samen met angststoornissen de meest voorkomende psychische problemen. Zo’n tien procent van alle mensen krijgt op een bepaald moment in het leven een serieuze depressie. Vrouwen blijken gemiddeld twee keer zo veel kans te hebben om een depressie te krijgen dan mannen.

Lang niet alle depressies worden echter opgemerkt. Soms duurt het niet zo lang en gaat het vanzelf weer over. Ook kan iemand al heel lang sombere gevoelens en andere depressieve verschijnselen ervaren, en daardoor denken dat deze klachten voor hem ‘normaal’ zijn. Hij zal hier dan geen hulp voor zoeken. Ook artsen en hulpverleners blijken depressies lang niet altijd te herkennen.

Niemand heeft een volstrekt stabiele stemming, bij iedereen schommelt de stemming. Sommige dagen voelt u zich wat minder goed, andere dagen weer prima. Zelfs binnen één dag kan de stemming bij veel mensen sterk wisselen. Deze schommelingen zijn normaal, mits ze binnen bepaalde grenzen blijven.

Bij een stemmingsstoornis is de stemming voor langere tijd duidelijk anders dan je zou mogen verwachten, ook zijn de dalen dieper en de toppen hoger. Psychiaters en psychologen spreken van een stemmingsstoornis, als er sprake is van een aantal klachten of verschijnselen, die enkele weken voortdurend aanwezig zijn en die het dagelijks leven van die persoon duidelijk bemoeilijken of ontwrichten.

Hoe herken je het?

Bij depressie is de ontregeling van de stemming belangrijk, maar naast een sombere, bedrukte stemming, kunnen er ook veel andere verschijnselen voorkomen:
•niet meer kunnen genieten van dingen of geen plezier meer hebben
•voortdurende moeheid, geen energie hebben, het gevoel dat alles moeite kost
•trager denken, bewegen en reageren of juist erg rusteloos en gejaagd zijn
•slaapproblemen, zoals niet kunnen inslapen en veel te vroeg wakker worden of juist een overmatige slaapbehoefte hebben, ‘s ochtends het bed niet uit kunnen komen, de hele dag in bed willen blijven
•problemen met eten, zoals geen eetlust meer hebben (afvallen) of juist de neiging hebben overmatig veel te eten
•toegenomen prikkelbaarheid, sneller geïrriteerd zijn
•concentratieproblemen, moeilijk de gedachten ergens langere tijd bij kunnen houden, moeilijk besluiten kunnen nemen
•een negatief zelfbeeld, een negatief beeld van anderen en een negatief toekomstbeeld
•doodsgedachten en/of –wensen
Deze lijst is niet volledig, maar maakt wel duidelijk dat een depressie er bij verschillende mensen heel anders uit kan zien. Zo zijn er mensen die duidelijk trager worden dan normaal, terwijl andere mensen juist heel rusteloos, gejaagd en angstig zijn. Dit wordt ook wel ‘geagiteerd’ genoemd.

De ene depressie is dus de andere niet. Een depressie gaat vaak samen met een angststoornis.

Wanneer er zeer langdurig (chronisch) depressieve verschijnselen bestaan, zoals een sombere stemming, spreken we van een dysthyme stoornis. Chronisch wil hier zeggen gedurende minstens twee jaar.

Hoe ontstaat het?

Een depressie kan in de loop van enkele dagen of weken ontstaan, maar er kan ook een lange periode aan voorafgaan waarin de klachten langzaam en sluipend toenemen. Het kan op elk moment in het leven voorkomen; ook in de jeugd.

Vaak uit een depressie zich bij kinderen wel op een andere manier, dan bij volwassenen. Depressieve kinderen kunnen bijvoorbeeld prikkelbaar of sociaal teruggetrokken zijn, en/of gedrags- en leerproblemen vertonen.

Er is niet één oorzaak aan te wijzen voor depressies. Het gaat om een combinatie van verschillende factoren die weer per persoon verschillen. Het krijgen van een depressie is nooit ‘uw eigen schuld’. U heeft deze niet zelf veroorzaakt en u heeft er niet voor gekozen om zich zo te voelen. Bij het verbeteren van de situatie kunt u zelf wel een belangrijk rol vervullen, door bijvoorbeeld snel deskundige hulp te zoeken en adviezen van hulpverleners op te volgen.

De oorzaken voor een depressie zijn onder te verdelen in psychologische, biologische en sociale factoren.

Psychologische factoren
Uw type persoonlijkheid speelt een belangrijke rol bij het ontstaan van een depressie. Uw persoonlijkheid bepaalt hoe u in het leven staat en tegen uzelf, anderen en de wereld aankijkt. Depressieve mensen denken vaak negatief; zij voelen zich minder waard dan anderen. Negatief denken draagt bij aan de depressieve stemming en houdt deze mede in stand. Overigens kan het zo zijn dat diezelfde mensen, wanneer ze niet depressief zijn, veel minder negatief denken.

De negatieve gedachtenpatronen zijn vaak terug te voeren op nare en ingrijpende ervaringen in de jeugd. Dit betekent niet dat alle mensen die iets naars hebben meegemaakt ook depressief worden. Het is bovendien ook niet zo, dat mensen die geen duidelijk aanwijsbare negatieve ervaringen hebben, niet depressief kunnen worden.

Ook de manier waarop mensen met problemen en tegenslagen omgaan, kan belangrijk zijn bij het ontstaan van een depressie. Sommige mensen hebben, door allerlei ervaringen, de overtuiging dat zij zelf weinig invloed kunnen uitoefenen op hun leven. Het blijkt dat zij bij tegenslag eerder depressief zullen reageren, dan mensen die proberen actief hun eigen leven te sturen. Hevige teleurstellingen kunnen ook leiden tot depressieve gevoelens. Dit is vooral zo, wanneer mensen hun gevoelens over zo’n teleurstelling moeilijk kunnen uiten.

Biologische factoren
Uit onderzoek blijkt ook dat sommige mensen een erfelijke aanleg hebben om een depressie te ontwikkelen. Het gaat dan om een bepaalde verstoring van de overdracht van prikkels in de hersenen.

Neurotransmitters zijn stoffen die hierbij een rol spelen. Bij een depressie blijken bepaalde neurotransmitters in onvoldoende mate aanwezig te zijn, of niet te functioneren zoals ze behoren te doen. Het is nog niet duidelijk of zo’n biologisch probleem altijd aangeboren is, of dat het ook door bepaalde gebeurtenissen of omstandigheden kan komen dat de balans in de hersenen wordt verstoord.

Andere lichamelijke factoren kunnen ook een rol spelen bij het ontstaan van een depressie. Dit blijkt onder meer uit het feit, dat een depressie soms begint na een bevalling. Ook melden veel vrouwen die aan een depressie lijden, dat de klachten rond de menstruatie verergeren. Verder komen depressieve klachten rond de overgang nogal eens voor. Dit alles zou erop kunnen wijzen dat veranderingen in de hormonale huishouding, in ieder geval bij vrouwen, van invloed zijn.

Sociale factoren
Tot slot zijn er de sociale factoren die kunnen bijdragen aan het ontstaan van een depressie. Het gaat dan om ingrijpende levensgebeurtenissen, zoals het overlijden van een dierbare, zelf ernstig ziek worden, het verlies van werk of het verbreken van een relatie.

Behalve eenmalige gebeurtenissen, kunnen echter ook langer bestaande omstandigheden een rol spelen. Zo blijken mensen die in een sociaal isolement verkeren en dus weinig con tact hebben met anderen, vatbaarder te zijn voor een depressie. Maar ook langdurige rel atieproblemen of overbelasting door privé- en werkomstandigheden kunnen hierbij horen.

Ook hier geldt weer: niet iedereen die iets ingrijpends meemaakt, wordt ook depressief. Een ingrijpende gebeurtenis kan echter wel meespelen bij iemand die toch al een bepaalde kwetsbaarheid heeft.

Is het ernstig en wat kun je verwachten?

De meerderheid van de mensen die aan een depressie lijdt, herstelt na enige tijd. Het tijdstip van herstel kan optreden na weken tot maanden, en in sommige gevallen na jaren. Bij een deel van de mensen blijven de klachten in mindere mate, langere tijd bestaan.

Bij de meerderheid van de mensen is een depressie goed behandelbaar. Sommige van hen genezen volledig, anderen weten hun klachten zodanig onder controle te brengen, dat zij heel goed een plezierig leven kunnen leiden.

Helaas is het ook zo, dat voor een kleine groep mensen op dit moment geen goede behandelingen beschikbaar zijn. Een deel van de mensen die een depressie krijgt, zal daar op een later moment in het leven opnieuw mee te maken krijgen. We spreken dan van een recidiverende of terugkerende depressieve stoornis.

Hoe ellendig een depressie ook is, er kunnen soms ook positieve kanten aan zijn. Voor velen is de depressie een keerpunt in het leven, dat ze, hoe gek het ook klinkt, achteraf niet hadden willen missen. Het kan een waardevolle periode van bezinning zijn, waarna mensen hun leven een nieuwe, voor hen zinvollere invulling geven.

Wanneer naar de huisarts?
Wanneer u kenmerken van een depressie heeft, is het altijd verstandig contact op te nemen met uw huisarts. Het gaat dan niet om een dipje van een dag, maar over een langer durende ontregeling van de stemming, die gepaard gaat met andere kenmerken zoals ze eerder zijn genoemd.

De huisarts kan samen met u kijken of er inderdaad sprake is van een depressie en wat u daar het beste aan kunt doen. Hij of zij zal de mogelijkheden van behandeling met u bespreken en een advies aan u geven.

Medicatie
In eerste instantie zal vaak de vraag aan de orde komen of het verstandig is om medicijnen te gaan gebruiken. Het gaat dan om antidepressiva. Deze middelen verbeteren de overdracht van prikkels in de hersenen, door het tekort aan bepaalde neurotransmitters aan te vullen.

De depressie kan hierdoor verminderen of zelfs helemaal verdwijnen. Sommige mensen denken dat antidepressiva verslavend zijn, dit is onjuist.

Voor een goed effect is het vaak wel nodig de antidepressiva langere tijd te gebruiken, bijvoorbeeld een half jaar tot een jaar. Het zijn geen medicijnen die meteen werken, daar gaat enkele weken overheen.

Hoewel er in principe geen gevaar kleeft aan het gebruik van antidepressiva, krijgen sommige mensen, vooral in het begin, last van hinderlijke bijwerkingen, zoals misselijkheid, een droge mond of een verminderde zin in seks. Meestal gaan deze bijwerkingen na verloop van tijd over, of worden ze minder.

Soms is het nodig om verschillende soorten antidepressiva uit te proberen, voordat het medicijn wat bij u het beste aanslaat, gevonden is. Uw huisarts kan u meer vertellen over de werking van antidepressiva. Hij of zij kan de medicijnen zelf voorschrijven, of u hiervoor doorverwijzen naar een psychiater.

Therapie
Naast de behandeling met medicijnen zijn er verschillende andere therapieën wel of niet in combinatie mogelijk. Er zijn verschillende therapieën ontwikkeld waarvan is aangetoond, dat zij voor veel mensen een gunstig effect hebben op de depressieve klachten. De cognitieve gedragstherapie bijvoorbeeld, is erop gericht bepaalde denk- en gedragsgewoonten die bijdragen aan de depressie of hem mede in stand houden, te veranderen.

Een therapievorm die onder meer ingaat op ingrijpende gebeurtenissen in uw leven is de interpersoonlijke therapie (IPT). Hierin wordt aandacht besteed aan bepaalde thema’s zoals rouw en relatieproblemen. Hierbij ligt de nadruk op verwerking van het gebeurde, om vervolgens het eigen leven weer op te kunnen pakken.

Partnerrelatietherapie kan zinvol zijn wanneer de oorzaak van de depressie mede in bepaalde relatiepatronen ligt. Aangezien het feit dat een van de partners depressief is onvermijdelijk enige druk op de relatie legt, kan het sowieso nuttig zijn de partner bij de behandeling te betrekken. Dit geldt ook wanneer er geen duidelijke relatieproblemen spelen.

Behalve deze voorbeelden, waarvan de werking is aangetoond, zijn er nog vele vormen van therapie, die bedoeld zijn om depressieve klachten te verminderen. Met uw huisarts kunt u bespreken of psychotherapie voor u geschikt is. Hij of zij zal u hiervoor doorverwijzen naar een psycholoog of psychiater.

Eventuele lichamelijke aandoening
Tot slot: voor alle stemmingsstoornissen geldt dat verschijnselen die erg lijken op die van een depressie, ook een gevolg kunnen zijn van bepaalde lichamelijke ziektes. Deze klachten kunnen bijvoorbeeld worden veroorzaakt door de ziekte van Parkinson, een beroerte en afwijkingen van de schildklierfunctie.

Ook het gebruik van bepaalde medicijnen, alcohol of drugs kan van invloed zijn. Het is dus altijd belangrijk om dit goed uit te laten zoeken.

Gerelateerde berichten:

1. Depressie en woede bestrijden met botox
2. Boulimia Nervosa
3. Dwangstoornis

Tags: antidepressiva, concentratieproblemen, depressie, depressieve stoornis, lusteloos, slaapproblemen, somber, therapie